In 2025 gaat Stichting Goeie Grutten het tiende levensjaar in. Sinds de oprichting van de stichting is Jan Meijerman betrokken als Raad van Advies-lid. Met het jubileumjaar in het vooruitzicht blikken we terug op tien jaar aan impactvolle inzichten van Jan Meijerman.
Vanuit welke achtergrond ben je Raad van Advies-lid bij Stichting Goeie Grutten?
Ik heb een juridische achtergrond en was als advocaat al langer (ruim 20 jaar) betrokken bij het familiebedrijf. Vanuit de familie ontstond het idee om iets terug te doen voor de maatschappij. Zo ontstond het idee om een goededoelenfonds te starten met ‘Voeding’ als eerste belangrijke thema voor filantropische projecten.
Dit onderwerp, met subthema’s als voedselveiligheid, beschikbaarheid van voldoende gezonde voeding en innovatieve voedselgerelateerde ontwikkelingen, ligt dichtbij wat de oprichtersfamilie belangrijk vindt. Ilse werd de voorzitter van het fonds, dat door haar aanpak en visie op uitvoering al snel een erkende speler werd in het filantropische veld waarin Goeie Grutten actief was geworden.
In een later stadium werd het donatieprogramma uitgebreid met twee nieuwe thema’s: ‘Energie’ en ‘Democratie, Media en Privacy’ (DMP), waarin Bernd de leidende rol op zich nam. Ook bij deze belangrijke onderwerpen is de focus gericht op innovatieve projecten. Soms zelfs nog in een soort ontwikkel-fase, zoals de solar challenge van een team studenten aan TU Delft. Maar ook andere projecten die al wat verder in ontwikkeling zijn, kunnen op steun van Goeie Grutten rekenen als ze passen binnen het donatiebeleid van de stichting.
Ik gaf dus eerst juridisch advies over kwesties die van belang waren voor het familiebedrijf en later werd mijn betrokkenheid bij de familie uitgebreid met een functie binnen de Raad van Advies van Goeie Grutten: van familie-bedrijf naar familie-filantropie. Ik was al langer actief als bestuurslid bij Adessium Foundation, waardoor ik ervaring had met filantropie.
Het bijzondere aan filantropie is dat je helpt bouwen aan een betere wereld en dat het mogelijkheden schept om dromen te realiseren. Stichting Goeie Grutten doet dat elke dag met een zeer enthousiast team op de drie thema’s waarop zij actief is. Dat vind ik geweldig om mee te mogen maken.
Je bent straks 10 jaar betrokken bij Stichting Goeie Grutten. Welke kennis heb je opgedaan waarvan je zou willen dat iedereen op de hoogte is?
Dat samenwerken binnen het filantropische veld echt de impact van de donaties kan vergroten. Ik bedoel met ‘samenwerken’ meer dan alleen kennis uitwisselen tussen fondsen. Het is in mijn ogen belangrijk dat – waar het kan – fondsen ook zouden moeten kijken bij welke projecten samen geld bijeen kan worden gebracht. Op die manier kun je grotere projecten mogelijk maken en het risico delen.
Deze wijze van samenwerken hoeft niet via een ingewikkelde structuur met veel overleg, overhead of extra werk: het liefst niet. Dat is zonde van tijd en geld, en dat laatste moet juist terecht komen bij de projecten. In Nederland is er een grote verscheidenheid aan filantropische fondsen en vaak blijkt dat zij overeenkomstige doelstellingen hebben. Bundel je de krachten (en het geld) dan krijg je een vliegwieleffect: 1 plus 1 wordt dan echt 3. Grotere projecten, betere onderlinge afstemming en meer impact.
Samenwerken is echter nog niet vanzelfsprekend in de filantropie. Goeie Grutten heeft onder leiding van Ilse hierin een belangrijke stap gezet met de Food Funds Gathering, waar op professionele wijze door een flink aantal filantropische fondsen wordt samengewerkt aan een beter voedselsysteem.
Wat is je affiniteit met de drie domeinen?
Gezonde voeding en de beschikbaarheid ervan vind ik erg belangrijk; het is een essentiële levensbehoefte. Als je kunt helpen nieuwe initiatieven te ontwikkelen die daaraan bijdragen, gaat iedereen erop vooruit.
De energietransitie is een complex en abstract thema: welke energiebron is het einddoel? Of is er meer dan een enkele oplossing? In welke wereld kunnen we nog prettig en gezond leven? Als gebieden zo warm worden, zijn ze dan nog leefbaar voor de toekomstige generatie? De transitie is soms een reis zonder routeplanner en een donatie kan dan vaak een steuntje in de rug zijn om de juiste richting te kiezen.
Het gaat vaak om flinke investeringen die nodig zijn om een project in dit werkveld van de grond te trekken. Donaties zijn doorgaans lager in bedrag, maar zijn weer geschikt als vliegwiel in een vroegere ontwikkelfase om vervolgens grotere financiers aan te trekken.
Een goed voorbeeld van deze uitdaging is het geweldige project The Green Village op de TU Delft: een duurzaam nagebouwd ‘mini-dorpje’ op het campusterrein waarin allerlei verduurzamingsinitiatieven worden ontwikkeld en in de praktijk worden getest. Op die manier wordt de energietransitie heel mooi gevisualiseerd. Er is veel meer nodig om deze veelbelovende toekomstscenario’s op grotere schaal in te zetten in de samenleving. Met een particuliere donatie kun je een belangrijke stap zijn in de gehele transitie.
Voedselprojecten kun je met relatief kleinere bijdrage goed op weg helpen. Dat bleek bij het waterlinzenproject van de Universiteit Wageningen, een van de eerste projecten die we ondersteunden. Waterlinzen zijn een eiwitrijke, duurzame bladgroente die slechts een dunne laag water en minimale voedingsstoffen nodig heeft om te groeien. Dat project heeft inmiddels geleid tot een wettelijke goedkeuring om dit product ook voor menselijke consumptie te mogen aanbieden. Heel fijn dat Goeie Grutten de doorontwikkeling van dit project destijds heeft kunnen steunen.
Democratie, Media en Privacy vind ik ook een ontzettend belangrijk onderwerp, zeker in de tijd waarin we nu leven. Met de huidige polarisatie in de samenleving, waarin steeds meer mensen in hun eigen ‘bubbel’ lijken te leven zonder naar elkaar te willen luisteren, moeten we de democratische waarden koesteren, beveiligen en uitdragen. Nieuwsgaring moet betrouwbaar zijn. Je kunt er niet omheen dat mensen op andere manieren nieuws tot zich nemen dan vroeger. Dat is prima, mits de inhoud van de boodschap deugdelijk is. Social media is overal en zorgt ervoor dat nieuws of ‘nepnieuws’ zich als een uitslaande brand razendsnel verspreid. Daar moeten we ons toe verhouden, om onze samenleving bij elkaar te houden.
Als je nu zou beginnen met werken, voor welke organisatie binnen het portfolio zou je dan het liefst aan de slag gaan?
Ik zou dan toch voor een project in de Voeding gaan, want daar is nog zo veel te winnen. Wat de Bosboerderij doet, is heel interessant en vernieuwend binnen regeneratieve landbouw. We waren medio dit jaar op bezoek op hun locatie in Wassenaar en het was geweldig om te zien hoe gedreven en doordacht deze nieuwe voedselpioniers bezig zijn met voeding. En ze werken allemaal een dag op het land, heerlijk lijkt me dat.
Welke projecten van Stichting Goeie Grutten geven jou echt hoop voor de toekomst?
Zolang er goede initiatieven zijn (of worden ontwikkeld) om de wereld beter te maken, binnen welk werkveld dat Goeie Grutten steunt dan ook, houd ik hoop in de toekomst. Ik vind dat uit alle projecten die Goeie Grutten steunt een zekere mate van hoop spreekt. Eigenlijk is elk project gericht op een verbetering van onze samenleving: de focus ligt niet op individueel gewin of ego’s. Je weet als filantropisch fonds nooit zeker wat het uiteindelijke resultaat zal zijn van een project, zelfs niet na een heel goed due diligence traject, maar zonder financiële steun zou het project niet eens van de grond zijn gekomen.
Een specifiek hoopvol project in het portfolio van Goeie Grutten is het werk van Investico: vernieuwende onderzoeksjournalistiek. Momenteel ontwikkelen ze een AI-tool om Woo-verzoeken van de overheid te doorgronden, die uiteindelijk open source beschikbaar zouden moeten worden gesteld.
Wat is jouw advies aan familiebedrijven die willen beginnen met filantropie?
Bereid je goed voor, kies een of meerdere (maar niet te veel!) specifieke doelen en aarzel niet om het te doen. Maak een goede beschrijving van de doelen die je nastreeft, zorg voor de ANBI-status en bepaal hoeveel geld je op jaarbasis wilt doneren. In het wilde weg geld weggeven (zonder duidelijk kader) is op de langere termijn niet bevredigend, dus een zekere structuur en lijn in het donatiebeleid is essentieel.
Daarnaast is het belangrijk om vast te stellen of de familie het donatiewerk zelf wil doen of dat zij (ook) mensen van buiten de familie willen inschakelen. Dat laatste is van belang omdat de regelgeving vereist dat bij een ANBI-stichting de meerderheid van het beleid en bestuur in handen moet zijn van functionarissen buiten de familiekring.
Het doneren mag klein beginnen, als een soort try-out. Later zal de familie zich dan de eerste donatie nog herinneren; en dat levert mooie anekdotes op aan de familietafel. Vervolgens kan het fonds verder worden uitgebouwd, naar gelang de wensen en behoeftes, en natuurlijk de beschikbaarheid van financiële middelen.
Voor ondernemers vereist de start met filantropie vaak een omschakeling in de mindset. In het bedrijfsleven is er sprake van een duidelijke tegenprestatie waarin je iets terugkrijgt, zoals rente, een bedrag of zeggenschap. Bij donaties is dat er niet of niet direct. Maar succesvolle donatieprojecten geven niet ‘hard cash’ maar impact in de samenleving, waardering en een goed gevoel. En je komt op bijzondere plekken. Het geeft zoveel extra’s!